Wie de twee foto's hierboven bekijkt zal geen moeite hebben om te ontdekken wie de gevoelige, zwakke modeontwerper is en wie de vitale, dierlijk-gezonde professor.
En wanneer hij dat ontdekt heeft zal hij zich, wanneer hij gedreven wordt door het verlangen morele en/of ethische (waarden en normen) kwesties aan de orde te stellen, zich afvragen waarom een professor de dierlijke kracht bezit die de modekoning moet ontberen, omdat het niet voor de hand ligt en je eigenlijk het omgekeerde zou verwachten in een wereld waarin ons wordt wijs gemaakt dat wetenschap overwinning en beheersing van de dierlijkheid in de mens is.
Dierlijke kracht bezitten is geen schande. Geen mens hoeft zich te schamen dat hij extreem sterk is. Wat echter wel schandalig is, dat is het feit dat er in een wereld waarin de een dansend en hossend zichzelf door het leven beweegt, omdat hij van gekkigheid niet weet wat hij moet doen met zijn dierlijke teveel, gevoelige serieuze mensen rond lopen die maar een enkel verlangen bezitten: een klein beetje van de dierlijke kracht bezitten die anderen in overvloed bezitten.
Ik stel dit probleem aan de orde, omdat ik - net als de gevoelige modekoning - mijn leven lang geworsteld heb met het probleem van het fysieke tekort in een wereld waarin iedereen om me heen me met blozende, lachende koppen toeschreeuwde dat er niks heerlijkers is dan te mogen zwelgen in een overweldigend teveel.
2. De teloorgang van de klassieke cultuur
Commentaar WD 2004
Citaat: "Saint Laurent frequently uses ethnic themes in his garments, as well as bright colors contrasted with black. His day clothes have a slightly masculine flavor, and his luxurious evening wear is tinged with fantasy... Although a shy person, Saint Laurent believes he is the last true couturier. He maintains the highest standards of classic cut and tailoring..."
Dat mensen individuele wezens zijn, die zichzelf op hun geheel eigen wijze willen en kunnen uiten, is een gedachte die in de neoliberale wereld van 'macht is recht' denkers domweg niet meer aanwezig is.
Daarom is het niveau van discussiëren in dit door sterke mannen gecontroleerde tijdperk ook zo bedroevend laag. Want het kenmerk van ontindividualiseerde mensen is dat ze nooit bereid zijn een eigen standpunt in een ander bloot te leggen, omdat ze zelf volmaakt ik-loos zijn.
Dat ontdekken is een merkwaardig gebeuren. Inzien dat mensen die het woordje 'ik' gebruiken niet verwijzen naar een eigen persoonlijkheid, maar naar een reeks cliché-beelden die tezamen een gecollectiviseerd schijn-ik in het leven moeten roepen.
Dat is ook de reden waarom elke schijndiscussie je als eenling achterlaat met een weemakend gevoel van intellectuele en emotionele misselijkheid, omdat geen enkele gedachte die werd uitgesproken gevuld werd met de sprankelende glans van de individuele persoonlijkheid die zichzelf in het woord heeft uitgedrukt.
En juist omdat ik de glans van de eigen persoonlijkheid zoek heb ik tegenover de glansloosheid van de geslaagde moralistische wetenschapper, Kees Schuyt, de glanzende melancholie van de geslaagde modeontwerper geplaatst (Saint-Laurent), om te laten zien dat een werkelijke discussie over waarden en normen binnen de samenleving nooit los mag worden gezien van de persoonlijkheid van diegenen die de discussie naar zich toe willen trekken.
Je zou dat standpunt 'klassiek' kunnen noemen, Socratisch of evangelisch, want hoewel christenen de figuur Jezus gesacraliseerd hebben is hij in feite de vijand van al diegenen die het klassieke persoonlijkheidsdenken (of personalisme) afwijzen.
Het evangelie is in zekere zin een klassieke wordingsboodschap, een boodschap die zich richt tot mensen die zich geestelijk willen ontwikkelen, die de stilstand derhalve haten en die zich niet uit willen leveren aan welke conservatieve, betuttelende instantie dan ook.
Wanneer Jezus een Jan-Peter Balkenende zou zijn geweest, dan zou geen enkele joodse priester er over hebben gepeinsd hem uit te leveren aan de Romeinse machthebbers.
Maar Jezus' naam was niet Jan-Peter, zijn naam was Jezus, en dat is niet zo maar een leuke spitsvondige mededeling maar een serieuze verwijzing naar mijn stelling dat werkelijk discussiëren veronderstelt dat een mens een eigen naam bezit.
De meeste christenen zijn naamloze wezens, omdat ze 'Jezus' zijn eigen naam hebben afgenomen. Ze aanbidden in Jezus niet de geestelijke rebel, maar hun eigen kleinburgerlijke verlangens, die veelal volkomen haaks staan op de filosofie van het evangelie, die bepaald niet vaag is, maar alleen maar vaag wordt gemaakt door blinde aanhangers en even blinde bestrijders, on-personen die niet bestaan en daarom het bestaan van een ander ook ontkennen.
Wie een foto van Jan-Peter Balkende bekijkt ziet niets. Wie de foto van K. Schuyt bekijkt ziet ook niets. Maar wie een blik werpt op het portret van de modekoning Yves Saint-Laurent, die ziet een mens, een kinderlijk wezen dat binnen de vervormde entourage van een mislukt mannelijkheidsontwikkelingsproces, gevoelig zit te wezen op een melancholiek stemmende wijze, die daarom zo aangrijpend is, omdat het tragische gevoel dat wordt opgeroepen je in contact brengt met het oeroude klassieke verlangen dat als een soort oerbeeld (de psycholoog Gustav Jung spreekt over archetypisch beeld) in de menselijke psyche verankerd ligt.
Wat de modekoning ons vertelt is dat we een verleden hebben.
Wat K. Schuyt en Jan-Peter, mensen die in de eerste plaats masker zijn, ons vertellen is dat we met onze klassieke waarden naar de hel kunnen lopen, omdat klassieke cultuur, die gebouwd is op persoonlijkheidsontwikkeling, volmaakte onzin is.
Rechts en links verenigen zich dus in de afwijzing van het (Saturnale) classicisme, en dankzij de extreme verlegenheid van een gevoelig mens gaan we inzien dat de maskerade van Schuyt en Balkenende niks anders is dan de mededeling dat in een oppervlakkige cultuur de oppervlakkige mens koning is.
Dat is natuurlijk niet niks, zo'n stelling, en daarom poneer ik hem ook, want wat koop ik als klassiek mens voor stellingen die niks zijn?
In een discussie kun je niet volstaan met lege woorden en beelden, die worden uitgebraakt door nietszeggende mensen.
Yves Saint-Laurent is geen lege huls, De man is verlegen en vanwege zijn verlegenheid heeft hij nooit zichzelf kunnen ontkennen, omdat de ontkennende ander domweg niks met hem te maken wilde hebben.
Dat zou je een soort wet van de remmende voorsprong kunnen noemen. Sommige mensen worden voortdurend door het leven afgeremd, maar juist vanwege die afremming (waaronder ze soms op een verschrikkelijke manier gebukt gaan), zijn ze in staat op het juiste tijdmoment in contact te komen met diegenen die hun ontkende ik herkennen en de glans ervan gebruiken om de naamlozen te bestrijden. En dat is wat ik op deze pagina dus wil doen!
Ik plaats de verlegen modeontwerper boven de blufferig ogende wetenschapper en de zijige, onecht ogende politicus en trek vol klassieke overgave een 'haute couture broek' aan.
Yves Saint-Laurent hield van fraai gestileerde broeken, probeerde ook vrouwen wat steviger en weerbaarder te maken via het ontwerpen van een broek die niet de vrouwelijkheid in de vrouw ontkende, maar op een waarlijk feministische wijze de vrouwelijkheid in de vrouw sterker maakte, weerbaarder en vitaler, en dat is nu juist precies wat we in een tijdperk waarin het classicisme van de individualistische mens verloren dreigt te gaan nodig hebben.
De wetenschapper Kees Schuyt probeert ons als drager van 'de vrouwenhatende snor' een moralistisch-ethische discussie over terreur op te dringen. Maar ik kijk naar zijn foto en ik denk: "Scheer eerst die terroriserende, intimiderende snor eens af, meneer!
Een snor is terreur. Dat moeten we in gaan zien. Een snor is de ontkenning van de klassieke mens. Want welke klassieke persoonlijkheid draagt er nu een snor?
Ja, Nietzsche, zeggen ze, die droeg een snor, en wat voor een, maar Nietzsche is gek geworden en dat kwam volgens mij door die belachelijke grote burgermanssnor waarachter hij zijn gevoelige gezicht verborg. Niks erger dan de terreur van de snor.
Jan-Peter Balkende heeft ook een snor. Die is niet zichtbaar, maar hij is er wel. En de naam van zijn snor is: CDA.
Ja, in een klassieke wereld is het de bedoeling dat mensen wijzer worden en omdat ik werkelijk een groot liefhebber ben van wijsheid scheer ik alle zichtbare en onzichtbare snorren af. Niet om mijzelf groot en belangrijk te maken natuurlijk, want snorloze bescheidenheid is een sieraad dat glanzend en stralend mijn gelaat verlicht, maar om de lezer duidelijk te maken dat elke discussie over terreur zinloos is wanneer de woordvoerder zelf gebonden is aan terreur.
Wie de ander machogedrag verwijt zal zelf alle valse machosymbolen van zich af dienen te werpen. Kees Schuyt concreet gesteld - dient zijn wetenschappelijke snor te verwijderen. Jan-Peter Balkenede zijn politieke snor.
Want pas als we allemaal snorloos zijn kunnen we verder gaan.
En dat wilde ik dus even hier vertellen, in deze tweede beschouwing die gekoppeld is aan de verlegen modeontwerper en de wat patserig ogende man die zichzelf wetenschapper noemt.