De Liefde en de Dood

Gurdjieff: "Een mens moet beseffen dat hij gevangen zit.."

22 april 1990,
Brief aan de redactie van de Volkskrant,
n.a.v. de column 'Kwakzalverij' van Piet Vroon.

Harry Mulisch, een opportunist en machtaanbidder, die je gerust een eersteklas zelfbedrieger mag noemen, omdat hij twee aan elkaar tegengestelde gezichten bezit, die op een wonderbaarlijke wijze nooit in conflict met elkaar geraken (zo schizofreen zit het leven vaak in elkaar...), moet van de harde waarheidsliefde die Gurdjieff verkondigt weinig hebben.
Hij is alleen geïnteresseerd in dat gedeelte van het werk van Ouspensky dat 'gemakkelijk' is, uitspraken die hem in staat stellen een reusachtig droompaleis te bouwen. De magisch-realistische schrijver die Mulisch in de jaren vijftig was is namelijk een grote fantast, die in een waarheid pas een waarheid ziet, wanneer ze ingepast kan worden in zijn bij elkaar gefantaseerde werkelijkheidsbeeld.

Voor Mulisch is de wereld een immens poppenhuis.
Die had je vroeger, poppenhuizen.... Meestal waren dat eenvoudige houten kisten, waarvan de voorkant (vaak ook de bovenkant) verwijderd was, zodat een groot aantal kamertjes zichtbaar was, die voorzien waren van minimeubeltjes en minimensjes - een Madurodam voor kleine poppenmoedertjes.
Dat inrichten van een poppenhuis is natuurlijk een leuke bezigheid als je een schrijver wilt zijn die de mensen vermaak en amusement wil bieden, maar voor diegenen die de mensen een beetje werkelijkheidszin proberen bij te brengen is het een uiterst storende bezigheid - omdat hun nuchtere, realistische opvattingen erg kaal en onaantrekkelijk overkomen, naast het Reusachtige Droompaleis van een grote fantast.

Gurdjieff was in de eerste plaats realist (Zon in het teken Steenbok, Maan in het teken Steenbok en de ascendant in het teken Weegschaal).
Ouspenski was in de eerste plaats fantast (een zeer intelligente fantast - dat wel...). Vandaar dan ook dat Mulisch (met Zon en Maan in het vrolijke teken Leeuw) zijn naam noemt en niet die van Gurdjieff, wanneer je hem vraagt naar de bronnen van zijn spirituele opvattingen.
Ik doe (Zon in Steenbok, Maan in Maagd) precies het omgekeerde. Ik plaats de harde kant van Gurdjieff op de eerste plaats en het ingewikkelde geheel van vage, soms volstrekt onbegrijpelijke theorieën over sferen en harmonieën kan me verder gestolen worden. Daar kan ik met mijn nuchtere geest geen greep op krijgen en dan houdt alles verder op.
Ieder mens heeft zijn grenzen en beperkingen en als realist vind ik het een teken van geestelijke gezondheid wanneer een mens zich daar bewust van is.

"Een mens moet beseffen dat hij gevangen zit", merkt Gurdjieff op in een gesprek dat door Ouspensky is opgetekend in zijn boek 'Op zoek naar het wonderbaarlijke'.
Dat is de essentie van het esoterische systeem van Gurdjieff: We zijn gevangenen van een systeem, dat de mensen in een slaaptoestand wil houden.
Ik vraag me wel eens af of Harry Mulisch zich daarvan bewust is. Hij heeft het werk van Ouspenski gelezen, maar nooit wijst hij andere mensen er op dat ze voorzichtig moeten zijn met het oordelen en veroordelen van anderen. Je kunt namelijk pas oordelen wanneer je de hele werkelijkheid kunt overzien. En wat - gezien vanuit esoterisch standpunt - ziet een mens die 'slaapt'?
In het christelijke evangelie spreekt Jezus van Nazareth in zijn parabels over 'sterven en geboren worden'. Ook hij zegt voortdurend dat mensen die een onbewust bestaan leiden (hij noemt ze 'dood') voorzichtig moeten zijn met oordelen. Beroemd geworden is zijn uitspraak: "Haal eerst de balk uit je eigen oog, huichelaar, voordat je naar de splinter in het oog van anderen wijst..."

"Om de waarheid te kunnen spreken moet men weten wat de waarheid is en wat een leugen is, allereerst in zichzelf. En dat wil niemand weten.", stelt Gurdjieff.
"Natuurlijk!", mompelt de filosoof Harry Mulisch, en hij drukt eens peinzend een wijsvinger tegen zijn denkersvoorhoofd, "dat is waar.., ik erger me ook voortdurend aan mensen die op een laffe wijze zichzelf en anderen blijven bedriegen. Mijn literaire werk wil de mensen wakker schudden.. Zo is het toch..?"

Het is helemaal niet zo, maar het heeft geen zin de fantast Mulisch daar op te wijzen, omdat je onmiddellijk wordt doodgegooid met grote dikke boekwerken, die moeten aantonen dat hij de grootste filosoof van de twintigste eeuw is.
Intussen zijn (we leven in het begin van de jaren negentig) de heren Lubbers en Kok aan het bezuinigen, omdat het geld op een miraculeuze wijze op schijnt te zijn, wordt de Paus van Rome door de Tsjechische president Havel (die in een ver, vergeten verleden ooit dissident is geweest) als een 'profeet van de Liefde' Tsjecho-Slowakije binnengehaald, noemt VN- en Volkskrantmedewerker Piet Grijs zichzelf nog steeds socialist, wil de 'luis in de pels van de macht' Jan Blokker 'weten', en gaat de domste querulant van Nederland, de Utrechtse psycholoog en hoogleraar Piet Vroon ('inmiddels overleden', WD), in de Volkskrant tekeer tegen alles wat 'alternatief' is in de gezondheidszorg...

Volgens Piet Vroon willen alternatieve geneeswijzen de klok meer dan een eeuw terugzetten - een bewering die nergens, maar dan ook werkelijk helemaal nergens op slaat, omdat een alternatief genezer de reguliere gezondheidszorg niet af wil schaffen (andersom wel..!), terwijl het ook zo is, dat veel moderne mensen een volkomen foutief beeld hebben van het verleden, waaruit alternatieve opvattingen afkomstig zijn.
De opvatting dat de mensen duizenden jaren geleden primitief en onwetend waren is namelijk niet juist.
Duizenden jaren geleden wisten (bijvoorbeeld) de Sumeriërs (bewoners van het huidige Irak) al dat de Zon het middelpunt was van het heelal, en ook wisten ze dat er meer dan zeven planeten waren. De planeet Pluto, die wij pas in 1930 hebben ontdekt, doet in hun astrologische wereldbeeld al volop mee..., erg vreemd, wanneer je er van uitgaat dat astrologen allemaal idioot en geestelijk gestoord zijn.

De eerlijke lezer zal begrijpen dat in een verleugende wereld de opvoeding er op gericht zal zijn het kind ervan te doordringen dat het zonder leugens niet kan leven, en dat niet alleen, nee, het kind moet geleerd worden dat al diegenen, die in staat zijn de ideologische leugens (een kleinburger is een 'slapend' - aan de ideologie gebonden - mens) te 'ontmaskeren' alleen maar haat, verachting en spot verdienen.
Niet de waarheid is belangrijk, nee, de gelijkschakelende ideologie van de morele meerderheid moet verdedigd worden tegen de 'aanvallen' van esoterici, die door politieke en religieuze ideologen voortdurend in de rechtse hoek geplaatst worden - behalve wanneer ze zich - zoals Harry Mulisch dat deed in de jaren zeventig - onderwerpen aan de heerschappij van de marxistisch-socialistische autoriteit (Fidel Castro).

Esoterie is in feite spiritueel liberalisme. Esoterici zien het individu als een 'hoger wezen' (een enkeling is meer dan de groep of het collectief..) met een geheel eigen identiteit, die belangrijker is (niet alleen vanuit individueel maar ook vanuit sociaal gezichtspunt gezien) dan welke burgerlijke denkvorm dan ook, zodat ontplooiing en ontwikkeling van die eigen identiteit de allereerste opgave van een opvoeder is.

De hoogleraar Piet Vroon, die door de Volkskrant op handen wordt gedragen, is in feite een doodgewone kleinburgerlijke 'opvoeder', die niet in staat is door te dringen tot de wereld van de 'waarheid', waar alle esoterische leringen naar verwijzen.
'Alles wat ik zoek is de waarheid', heb ik hem ooit horen beweren, maar wat dat nu is, 'waarheid', dat kan de goede man, al zijn wetenschappelijke diploma's ten spijt, niet duidelijk maken.
Wanneer je wilt achterhalen wat de inhoud is van het 'waarheidsbesef' van Piet Vroon, dan zul je je toevlucht moeten nemen tot het analyseren van die uitspraken, die een ontkenning vormen van wat in zijn ogen 'onwaarheid' is.
Wijsheid is onwaar, maar zaken als 'socialisme' en 'christendom' behoren duidelijk niet tot Piet Vroon's 'wereld der onwaarheid', ook al weten we dat deze stromingen - juist omdat ze het een of andere collectief op de eerste plaats zetten - een verschrikkelijk lijden hebben veroorzaakt en nog altijd in stand houden, immers: hun 'hemel' is gebouwd op de 'hel' van de ander.
In zijn Volkskrantcolumns beperkt Piet Vroon zich tot het gebied van de medische (en paramedische) wetenschappen, waartoe we gemakshalve ook de psychologie rekenen, en hij probeert voortdurend de lezer ervan te overtuigen dat alles wat slecht is binnen die wereld veroorzaakt wordt door de 'alternatieven', een verzamelnaam voor esoterische psychologen, astrologen, homeopaten en andere 'kwakzalvers', die maar een enkel doel schijnen te hebben (volgens hem): de klok terugzetten, zodat het 'hoge' niveau van de medische wetenschap op een (volgens hem) 'barbaarse wijze' omlaag wordt geschroefd...

In het verleden heb ik de redactie van de Volkskrant duidelijk proberen te maken dat de zienswijzen van Piet Vroon niet juist zijn - beter gezegd: niet volledig juist zijn - want Piet Vroon is geen domme man, zoals de meeste linkse intellectuelen niet dom zijn - behalve dan op dat ene alternatieve gebied, waarop zij domweg niet in staat zijn zich op een intelligente wijze te gedragen, alsof het kleine wijsheidgebiedje in hun hersenen door het een of andere kwaadaardige virus is aangetast.

Piet Vroon (als exponent van de linkse intellectueel) is geen ordelijke, koel en rationeel observerende denker. Dat maakt zijn kritiek voor de 'redelijke mens' veelal tot een onzinnig gebeuren.
Een redelijk mens verwacht van een criticus dat hij in staat is zichzelf te verplaatsen in de positie van de tegenstander.
Je moet jezelf vereenzelvigen met de ander, zijn gedachten en filosofische uitgangspunten op een zo consequent mogelijke wijze doordenken en uitdiepen en als er iets niet klopt, de fouten op een heldere, rationele wijze aan het licht brengen, zodat je als rationeel-kritisch lezer weet: 'Dit deugt inderdaad niet..'
Piet Vroon bewerkstelligt veelal het omgekeerde resultaat. Iedere keer wanneer Piet Vroon iemand aanvalt krijg ik de neiging de aangevallene te verdedigen.
'Dat is niet fair', denk ik dan, of 'wat een schofterige demagogische praktijken past die vent toe', of: 'wat ben jij godverdomme een oneerlijke patjepeeër'.

Zulke gedachten steek ik gewoonlijk niet onder stoelen of banken en ik heb me er dan ook niet voor geschaamd ze via een reeks brieven aan de Volkskrant kenbaar te maken.
Ik deed dat omdat ik als student in de Sociale Wetenschappen werd doodgegooid met vermaningen en aansporingen van marxistische vrienden.
Vanaf 1966 (de tijd dat ik ging studeren) was namelijk iedereen om me heen op een miraculeuze wijze marxist. Ik moest vooral kritisch zijn, maatschappelijk engagement tonen, gezagsdragers zoveel als maar mogelijk is aanvallen en er zorg voor dragen nooit mijn kritische houding jegens een onderdrukkend maatschappijsysteem te verliezen.
Ze waren idealistisch, de goede jongens. Ze waren in die tijd student...
Nu hebben ze de macht en nu sporen ze mij aan om me netjes en fatsoenlijk in te passen in het gareel. Niet kritisch zijn, je mond houden en de linkse autoriteiten heilig verklaren. De jaren zestig moeten gezien worden als een bevrijding. De jaren vijftig waren volgens hen gruwelijk, vervelend en bedreigend.., een hel voor het intellect...
Doodgewone linkse propaganda natuurlijk, want de jaren vijftig waren heel sociale jaren, jaren waarin een rooms-rode coalitie onder leiding van Willem Drees het politieke leven domineerde, en voor mij persoonlijk is het een heerlijke tijd geweest, waarin alles wat autoriteit bezat mij beschermde tegen de aanvallen van de jongens met de grote bekken.<

Op de lagere school haalde ik negens en tienen en de jongens die dom waren en steeds bleven zitten kregen een ongenadig pak voor hun kont als ze mij lastig vielen.
Dat kon toen nog. Niet een ouder heeft ooit geprotesteerd wanneer zijn of haar kind een draai om zijn oren kreeg. Als zo'n kind huilde, dan werd het streng toegesproken: "Wie anderen lastig valt, die verdient straf.., dat weet je, dus janken heeft geen zin.."
Heerlijke jaren dus voor mij, want ik was een uitermate gevoelig en intelligent kind dat de bescherming van autoritaire volwassen uitstekend kon gebruiken.
Bovendien waren de jaren vijftig jaren waarin gevoel en sentiment een belangrijke plaats innamen in het leven. Jongens en meisjes hadden nog verkering. Het vrijen, het zoenen, het op een kuise manier de liefde bedrijven waren zaken die er nog gewoon bij hoorden. Omdat de dierlijke mens er wel was, maar niet alles te vertellen had.
Dat vergeten we. Omdat we geïndoctrineerd worden door een opportunistische beweging die 'het beest' op de troon heeft geplaatst. Niet het intelligente 'beest' dat liefde zoekt, maar het egoïstische 'beest' dat mensen gebruikt en misbruikt. Ook in homokringen tref je dat 'beest' aan. Het wil alleen maar neuken en alles wat aan Liefde doet denken roept alleen maar heftige gevoelens van angst en weerzin op.
Wie liefdeloos is begrijpt niet dat in een samenleving 'zorg' gedevalueerd wordt tot 'gebruik'.
De doorsnee hulpverlener helpt mensen niet, nee, hij gebruikt ze. De gezondheidszorg is een massaal gebeuren geworden. In de jaren vijftig was die massaliteit er niet.
Waarom was alles toen veel kleinschaliger en vriendelijker? Waarom is alles nu onpersoonlijk en massaal?
Linkse mensen geven je geen antwoord. Zij vinden de jaren vijftig slecht. Hun revolutie was 'goed' en verder heb je je mond te houden. Uit!

Alles is altijd 'uit' in de wereld van de ideoloog. Nooit gaat het licht aan. Altijd wordt de knop in de uitstand gezet. Donker. Duister.. Dood...

Toch, ik heb daar ook steeds op gewezen, is niet alles wat Piet Vroon beweert flauwekul. Dat is maar gedeeltelijk een compliment, omdat juist die halfheid zijn stukjes zo onleesbaar maakt. Nooit wordt het onderscheid tussen 'waar' en 'niet-waar' op een duidelijke wijze aangegeven. Nooit wordt een poging gewaagd de aanval een satirisch jasje aan te trekken.., de beste manier om agressie voor anderen aanvaardbaar te maken...
Ikzelf heb (dat geef ik volmondig toe) nogal eens de neiging om schromelijk te overdrijven, maar ik probeert dat dan op zo'n wijze te doen dat de lezer kan inzien dat ik de boel aan het 'verneuken' ben.
Die overdrijving hoort bij het verlangen de werkelijkheid op een satirische wijze te benaderen. Satire vergroot kleinigheden soms op een gigantische wijze uit, om zodoende, via het ridiculiseren van bepaalde opvattingen de waarheid bloot te leggen.
Piet Vroon echter is het tegendeel van de satiricus. Hij is een fanaticus en fanatici zijn niet in staat de werkelijkheid van zichzelf en anderen op een spottende, relativerende wijze te benaderen.
De linkse intellectueel weet niet wat spot is - laat staan wat zelfspot is. Linkse intellectuelen schijnen echt te menen dat 'de alternatieven' een gevaar zijn voor de (geestelijke) volksgezondheid.

Een dergelijk humorloos fanatisme is in feite gevaarlijker dan alle praktijken van alternatieve artsen bij elkaar. Je treft dat fanatisme soms ook aan bij de columnist Hugo Brandt-Corstius, net als Piet Vroon een 'waarheidszoeker' die niet weet wat het onderscheid is tussen leugen en waarheid, een 'rationalist', die soms op de meest absurde, onlogische en chaotische wijze 'rationele kritiek' aan het bedrijven is.

Wie werkelijk een 'waarheidszoeker' wil zijn, die moet niet zichzelf heilig verklaren, maar die moet in de eerste plaats zichzelf op een zo rationeel mogelijke wijze ontleden.
Volkskrantmedewerker Govert Schilling wijst daarop in zijn bespreking van het boek 'Mensen zoals wij' van Rene van Helden:

"Wetenschap is mensenwerk en onderzoekers zijn mensen zoals wij. Ze zitten niet in hoge ivoren torens, ver boven de woelige baren van de maatschappij. Nee, ze staan met beide benen in het dagelijkse leven en hun werk wordt in hoge mate beïnvloed door politieke ontwikkelingen, persoonlijke karaktertrekken, individuele ethische normen en toevallige gebeurtenissen."

Die realistische opvatting wordt door linkse columnisten mogelijk onderschreven, maar niet op een heldere, rationele wijze in hun columns tot uitdrukking gebracht.
En lachen is er ook niet bij, want in al die jaren dat ik nu al de columns van linkse Volkskrantmedewerkers lees, is het nog nooit voorgekomen dat er iets als een 'giechel' of een 'grijns' vanuit mijn hersencellen omhoog borrelde.
Alleen die ene columnist, die Brandt-Corstius of zo.., hoe ie ook mag heten.., met zijn Battussiaanse socialistengrappen - 'droom rood' - een omkering van 'door moord', daar kan ik soms even een droge hik bij ophoesten, maar al die anderen, tsjongejonge, wat een saaie droogkloten zijn dat. Als die in de jaren vijftig op de onderwijzersstoel hadden gezeten, dan had ik al na vijf minuten gapend van verveling onder de bank gelegen, en dan zouden er geen negens en tienen op mijn rapport hebben gestaan - naast de mededeling 'Wim gaat schitterend over' - maar drieën en vieren - zoals nu, nu alles wat ik zeg met een grote 'nul' wordt gehonoreerd.

En die saaie professor Piet Vroon, die niet de beste van de klas was, maar dat wilde zijn (let op het verschil: 'Ik was het, omdat ik het simpelweg was'), die ambitieuze man dus, die niet wil inzien dat ambitie bepaald niet bevorderlijk is voor het ontwikkelen van een kritische geest, die probeert de 'alternatieve geneeswijzen' op een primitief-linkse wijze af te doen als kwaadaardige vormen van kwakzalverij, ook al doet hij daarbij zijn best om 'genuanceerd' over te komen.
Zo kun je in zijn artikeltje lezen dat we 'net als bij loodgieters onderscheid moeten maken tussen 'effectief en niet effectief'.
Met andere woorden: wanneer iemand je beter weet te maken dan mag je zo iemand een 'heler' noemen, maar wanneer hem dat niet lukt, dan moet hij als 'kwakzalver' worden aangemerkt.
Nu doet zich het vreemde feit voor dat ons land vol zit met mensen die niet genezen kunnen worden. Bijna een miljoen mensen zit (of loopt) in de 'arbeidsongeschiktheidswet' en wanneer je een uitspraak met een hoog waarheidsgehalte wilt doen over de reguliere medische wetenschap, dan kun je stellen dat het grote aantal WAO-ers wijst op een in gebreke blijven van de reguliere medici en van al die autoriteiten die over ons welzijn waken.
Geld zal wel de hoofdschuldige zijn. In landen waar mensen een basisinkomen hebben (kijk naar sommige Arabische staten, die vanwege het bezit van olie zwemmen in het geld..) is het aantal zieken en criminelen het laagst. Wij zijn ook rijk, maar wij zijn gierig. Wij gunnen een ander niks. En dat komt waarschijnlijk omdat wij denken dat wij hard moeten werken voor ons geld, zodat wij het recht hebben een 'luie uitvreter' te bestraffen.
Belachelijk natuurlijk - vooral als je kijkt naar al die ploeteraars in arme landen - die echt keihard moeten werken voor een dun belegde boterham, die wij vol minachting van tafel schuiven.

Gezondheid interesseert ons niet veel. Vooral op het terrein van de 'geestelijke gezondheidszorg' kan gesproken worden van een gigantisch falen.
Ik heb eens (tijdens een periode van ziekte) iemand in een inrichting het volgende horen beweren: "Wie geluk heeft wordt beter en wie pech heeft blijft altijd ziek".
Ik denk dat het domme toeval, waar deze patiënt over sprak, nog altijd sterker is dan alle medische (en paramedische) wetenschappers bij elkaar.
Geen enkele reguliere medicus kan mij uitleggen waarom de een ziek is en waarom alle anderen gezond zijn.
Esoterici, die spreken over de plaats van de mens binnen een groot kosmisch geheel, dat via een ingewikkeld krachtenspel in stand wordt gehouden, hebben in ieder geval een theorie over dat 'waarom', en voor diegenen die willen weten hoe de wereld in elkaar zit zijn dergelijke mensen belangrijker dan reguliere medici, die op een robotachtige wijze hun aangeleerde medische 'heelkunstjes' aan het op- of uitvoeren zijn.

Veel mensen ergeren zich aan het robotachtige gedrag van medici, met name die mensen die 'gevoelig' zijn. En juist dat woordje 'gevoelig', dat tref je in de columns van linkse wereldverbeteraars nauwelijks aan.
Ik heb er bij voortduring op gewezen dat er in onze samenleving een strijd gaande is tussen het 'mannelijke principe' (het calvinisme, het Saturnale 'vader-denken' van mensen als Lubbers en Brinkman) en het 'vrouwelijke principe' (Maan- en Neptunus-denken, dat vooral wordt uitgedragen door de zogenaamde 'alternatieven').
(Die tegenstelling is in mijn geboortehoroscoop terug te vinden. De planeet Saturnus vormt daar een negatief aspect met de gevoelsplaneet Maan... - dit even tussen haakjes...)
De redactie van de Volkskrant heeft (plat uitgedrukt) schijt aan die tegenstelling.
Ook al wijzen alle esoterische leringen op die fundamentele tegenstelling (ook de tot 'persona non grata' uitgeroepen goeroe Bhagwan wees er in zijn toespraken herhaaldelijk op....), de waarheidszoekers van de Volkskrant willen er niks van weten.
Wat wil je? Zij verdedigen op het ogenblik ('het is nu 1990', WD) het christelijk-socialistische kabinet Kok-Lubbers - een kabinet dat geen greintje warmte uitstraalt, en in zo'n kille wereld - waarin alleen de harde aanpak gehonoreerd wordt - kun je het woordje 'waarheid' moeilijk in de mond nemen.

De waarheid tref je momenteel aan bij gekken en dwazen, neem dat maar van mij aan.
De banale grappenmaker Andre van Duin draagt op het podium meer 'waarheid' met zich mee dan de eerste de beste linkse academicus.
Gierend van het lachen kijk ik soms naar het 'grove geweld' van Andre en ik moet daarom zo lachen, omdat hier een echte relativist aan het werk is, iemand die weet dat alles betrekkelijk is - ook de eigen grofheid en lompheid.
Daarin verschilt Andre van Duin van linkse humoristen. Hij is lomp, maar op een kinderlijke wijze, die niet als bedreigend wordt ervaren - en juist daarom kun je er om lachen.
Linkse humor is tegenwoordig bedreigende, fanatieke, oorlogszuchtige humor. Er moeten vijanden worden aangevallen - vernietigd zelfs.. Dat heeft met echte, dus relativerende humor weinig te maken.
Andre van Duin is geen fanaticus, ook al bevat zijn horoscoop elementen die in die richting kunnen wijzen.
Zo maakt (volgens het programma New Age Astrologie) in Andre's geboortehoroscoop de Zon een negatief aspect met de planeet Pluto.
Een dergelijke combinatie geeft altijd een sterk verlangen naar 'keettrapperij'. Banaal en grof gedrag wordt binnen de wereld van negatief georiënteerde Pluto-mensen iets 'gewoons'. Mensen met zo'n aspect op een primitieve wijze 'fatsoenlijk' maken is zinloos. Dat moet je dus ook niet doen. Want via een fatsoenlijke, moralistische benadering roep je juist het fanatisme en de humorloosheid op.

Wie als psycholoog dergelijke (wetenschappelijk controleerbare) inzichten afwijst, die is in mijn ogen een 'beroerde psycholoog', eentje, waar je maar beter met een grote boog omheen kunt lopen.
De bestudering van de astrologie - die de mens ziet als betekenisvol onderdeel van een kosmisch geheel - stelt je in staat het menselijk gedrag op een 'begrijpende' ('verstehende') wijze tegemoet te treden. Je weet dat er impulsen zijn in een mens zichzelf moeten kunnen manifesteren. Je ziet dat destructieve impulsen zowel op een positieve wijze (Andr van Duin met zijn banale grappenmakerijen) als op een negatieve wijze (de linkse fanaticus met zijn ongenuanceerde aanvallen op vrouwelijke anderen) tot uitdrukking kunnen worden gebracht.

Dat inzicht stelt je in staat bruggen te bouwen tussen mensen. Je gaat inzien dat je het 'banale en grove' in een ander niet domweg kunt veroordelen of verbieden, vanuit je eigen (beperkte) normbesef.
Je gaat beseffen dat de begrippen 'normaal' en 'gewoon' relatief zijn, en er kan, wanneer je eerlijk bent, zelfs zoiets ontstaan als 'mensenkennis'.
Fanatici (waar ze ook mogen zitten: in de politiek, in de wetenschap of in de werelden van de religie) wijzen altijd en eeuwig mensenkennis af.
De Kennis van de Mens is de grootste bedreiging voor het mannelijke fanatisme!
In de wereld van de mannelijke fanaticus ligt de vrouwelijke mens bloedend aan de kant van de weg. Barmhartige Samaritanen zal hij in deze mannelijke wereld niet ontmoeten...

De kleinburgerlijke fanaticus is een karrenpaard, dat met oogkleppen op door de wereld klost.
De naam van de voerman is niet bekend.
Alles wat een mens mag doen is klakken met de tong: Vort paardje, vort...
Een troosteloze tocht door een wereld vol gele en rode vlaggen.
'Als het maar effectief is', hoor ik iemand mompelen.
En ik kijk hoofdschuddend toe. Want ik ben maar een simpele gevoelige ziel, die het niet fijn vindt om de gevangene te zijn van mensen die niet willen inzien hoe gruwelijk lomp en humorloos ze in feite zijn.