Eenling worden in een
Schijn-Democratie



Wetenschap en Schuld
over wetenschappers die valse moralisten zijn
VK-blog van maandag 15 september 2008 door Wim Duzijn


Met onredelijke mensen valt niet te praten.
Daarom hecht ik - als naar weten verlangende eenling - weinig waarde aan de moraal van onredelijke mensen, want dat is altijd het probleem van 'moraal' in een wereld waarin persoonlijk geweten niet telt, dat de onredelijke meerderheid mag bepalen wat gpoed en wat slecht is.
Wie op zoek is naar waarheid heeft geen behoefte aan de nietszeggende filosofietjes van mensen die (meestal dankzij het blinde toeval) de macht bezitten. Hij zoekt iemand die net als hij weet wat het betekent om als intelligent mens alleen en uitgestoten te zijn in een wereld waarin alles wat macht bezit de onredelijkheid dient.
Geen groepsdenker, die het menselijke lijden in dienst wil stellen van een volstrekt zinloze anonimiteit, nee, een enkeling, die weet dat een mens die gedwongen is in een kille, lege, onredelijke wereld te leven alleen maar behoefte heeft aan een beetje warmte en begrip.
Onredelijke mensen die waarheidsdenken haten zullen je dat verwarmende begrip niet geven.Zij zijn de robotten en de marionetten die een waarheidszoeker op zijn levenspad ontmoet.
Een van die verstarde figuren is de aan de Universiteit van Amsterdam verbonden hoogleraar Sander Bais. Op het eerste gezicht heel intelligent, wat wil je, claimt de titel 'theoretisch natuurkundige', maar als puntje bij paaltje komt toch de gevangene van een cultuur die is opgebouwd uit leugens, halve waarheden en valse, inhoudsloze clichés.
Natuurkundigen zijn ook maar doodgewone mensen...

Bais confronteert de lezers weer met het overbekende, door en door saaie en verbeeldingsloze anti-new-age-verhaaltje, dat nu al jarenlang door het grachtengordelestablishment wordt uitgebraakt en waar nooit eens iets nieuws aan wordt toegevoegd.
"Het nieuwe denken (lees: New Age denken) heeft niets met wetenschap van doen...", zo luidt de titel van het overbekende, tot op de draad afgesleten woordentruitje dat zijn artikel is, een vals-moreel oordeel dat in feite weinig meer is dan het uitspreken van een banvloek.
Tot meer is een grachtengordeldeskundige blijkbaar niet in staat. Eeuwige truitjesbreiers en spreienhakers - die alleen datgene nieuw verklaren, wat in hun eigen grachtengordelstraatje past.

Ik begrijp nog steeds niet dat mensen die toch op het eerste gezicht een tamelijk intelligent voorkomen hebben, op zo'n slaafse, gehoorzame en onderdanige wijze de vertegenwoordigers van de onredelijkheid dienen. Dat zijn volgens mij de luitjes die van het (op het uitspreken van banvloeken gebaseerde) Amerikaanse Mccarthyisme een soort morele herbewapeningsbeweging hebben gemaakt.
De luitjes die opstandige, intelligente buitenbeentjes die in staat zijn corrigerend op te treden in een totaal isolement plaatsen, zodat er een vreemde, krankzinnige waanwereld kan ontstaan, waarin de middelmatige onredelijkheid tot Koning wordt uitgeroepen.
Alleen de door en door onredelijke titel van zijn verhaal al: "Het nieuwe denken heeft niets met wetenschap van doen..."
So what?, denk ik dan, heeft het oude denken dan wel iets met wetenschap van doen? Is een man die elke zondag naar de kerk fietst door regen en wind een wetenschapper? Is de Paus een wetenschapper? Of de Ayatollah Khomeiny in Iran en de opperrabbijnen in Israel..?
En als dat niet zo is, waarom ga je dan niet op een felle, onredelijke wijze tekeer tegen het onwetenschappelijke oude denken, dat - in tegenstelling tot de nieuwe denkers - overal de macht in handen heeft.

Maar nee, een dergelijke logische gevolgtrekking komt nooit tevoorschijn uit de denkhoofden van de heren critici. Wanneer er een oude denker hun woonkamer binnenstapt - de Paus, de Rabbi of de Imam - dan is het strooplikken geblazen. Dan wordt de grote tas met vetleren fopmedailles tevoorschijn gehaald en dan is het slijmen, hijgen en elkaar op de schouder kloppen geblazen.
Zo gaat dat nu eenmaal in slijmerikkenland!
In slijmerikkenland is Jan Strooplikker koning.
Je hoeft alleen maar een enkele blik te werpen op de foto's die de afgelopen tijd werden gemaakt van de oude denker Frits Bolkestein en je weet dat niet intellect maar stroop het basisbestanddeel is van al die fris en stoer lijkende kritiek.
Frits Bolkestein is een anti-intellectuele intellectueel, die juist vanwege zijn anti-intellectualisme - net als W.F. Hermans zet hij zich af tegen het personalisme van Menno ter Braak - erg geliefd is in grachtengordelkringen. Het spreekt dan ook vanzelf dat hij het vormloze 'Nieuwe Denken' afwijst.
Hij is tegen intellectuelen in de politiek en tegen alles wat 'naïef en soft' is.
De politiek is voor echte mannen - jongens van Jan de Witt - mensen die er hard tegen aan durven te gaan. Neoliberaal noemen sommige mensen dat...
Toch heeft Frits zichzelf in zijn eigen huis omringd met uiterst softe symbolen van een ver verleden:
Alles in zijn zogenaamd harde mannenwereld is krom, gebogen en chaotisch. Tafels op bolpoten, prullenbakken voorzien van lustig kwinkelerende vogeltjes, vreemde flesjes, afkomstig uit vliegtuigen waarmee hij verre reizen heeft gemaakt.. - allemaal attributen die de ontkenning zijn van de koelheid en de cleanheid die volgens het theorieboekje bij het zakelijke, harde no-nonsense denken thuis horen.
Wat moet je als 'New Age-denker' met zulke dubbelzinnige figuren beginnen?
Ja, zeggen ze dan, maar waar het om gaat is dat de wetenschap bij Bolkestein voorop staat. Ook weer zo'n ouderwetse dooddoener. Alsof een New Age denker die zich omringt met kitscherige prullaria de wetenschap afwijst.

De essentie van wetenschap (de naam zegt het heel duidelijk) is de 'wil tot weten'. En die wil tot weten staat ook centraal in het Nieuwe Denken. Het enige verschil met het oude denken is dat het Nieuwe Denken stelt dat er verschillende wegen zijn die allemaal naar hetzelfde doel leiden: de waarheid.
Al die wegen - de magische en de wetenschappelijke - zijn belangrijk en moeten serieus genomen worden - zodat ieder mens op zijn eigen wijze zijn eindbestemming kan bereiken.
Wat is daar in godsnaam verkeerd aan? Liberalen verkondigen toch de vrijheid van het individu? Waarom dan steeds die vreemde dubbelzinnigheid? Vasthouden aan de oude anti-intellectualistische ideologieën en religies en tegelijkertijd beweren dat je zo'n scherpe, heldere wetenschappelijke geest bezit... "Ik", stelt Sander Bais, "ben een natuurkundige die op wetenschappelijke wijze theorietjes verzint.."
Verzint?
Ja, dat is het kenmerk van een theorie, dat je in een luie stoel gaat zitten - heel onwetenschappelijk natuurlijk - en dat je dan gaat zitten denken hoe de wereld in elkaar zou kunnen zitten. Volgens jou. Want de anderen worden buitengesloten, die zien niet wat jij ziet in jouw hoofd - tenzij je enge gevaarlijke electroden in Sander Bais zijn hoofd gaat prikken en die gaat koppelen aan een soort supercomputer...

Ik vind het allemaal zo onvolwassen.
Het is echt absurd om te zien hoe oude denkers zichzelf glans proberen te verlenen door het verheerlijken van een aantal door en door conservatieve gewoonten en gebruiken - die juist daarom zo weerzinwekkend zijn, omdat ze niet de vooruitgang maar de geestelijke stilstand dienen.
In zo'n door bolpoot-filosofen beheerste gruwelwereld, waarin schrijvers bij het licht van ouderwetse schemerlampjes boeken gaan zitten schrijven met behulp van een afgeknauwd hompje potlood, omdat zij het sjiek vinden om de moderne computer (waar Sander Bais nu juist de vertegenwoordiger van is) af te wijzen voel ik mij als New Ager met een geheel eigen karakter - dat bij tijden afgrijselijk nuchter is - helemaal niet thuis.
Het is echt raadzaam om de foto's van Frits Bolkestein eens onder een grote wetenschappelijke loep leggen. Want dan ga je walgen van het oude denken dat hier in Nederland op zo een angstwekkend fanatieke wijze aanbeden wordt.
Het meest afschuwelijke voorwerp dat ik tot nu toe heb gezien - bij de kapper, bladerend in het blad 'Nieuwe Revue' - was een uit elektrische nepkaarsjes opgebouwde lamp, een voorwerp dat ik niet verwerpelijk vind omdat het zo kitscherig is - want ik heb niks tegen overdadige gevoelsuitingen in de kunst - maar omdat het gebruikt wordt door iemand die weigert zijn naar kitscherige overdaad verlangende karakter, dat binnen het New Age denken alle ruimte krijgt om zich te ontplooien, te verdedigen tegen de aanvallen van saaie, calvinistische intellectuelen die in feite helemaal geen intellectuelen zijn.
En dan je zelf liberaal noemen..., en stellen dat een mens gewoon zichzelf moet zijn. Mijn hemel, wat een grenzeloos bedrog.

Nee,dan noem ik mijzelf liever 'New Age Denker'. Een liberale geest die intellectuelen en softe, naïeve mensen niet op een onredelijke wijze met blinde haatgevoelens gaat ziten achtervolgen.
Het oude denken heeft ons weinig goeds gebracht. Dat heeft van intellectuelen willoos, gehoorzamende robotten gemaakt.
Dat is de essentie van de kritiek van New Age: Dat de mens in een spiritualiteitloze wereld niet in staat is zijn daden op een bewuste, gewetensvolle wijze te bekijken.
De astrologie, die al vanaf de prilste oudheid 'Moeder der Wetenschappen' wordt genoemd - juist omdat zij wetenschappelijke vorming in mensen aanmoedigt en stimuleert - geeft de mens de mogelijkheid zijn daden te relativeren.
Zonder relativeringsvermogen is elke vorm van menselijk handelen zinloos. Oude esoterische wijsheidsboeken stellen dat een mens die niet relativeren kan zichzelf tot blind handelend radertje maakt in de grote kosmische, eeuwig zichzelf herhalende tijdmachine die het bestaan is...

Een wetenschapper die vanwege zijn gebondenheid aan wetenschappelijk formalisme niet in staat is tot relativering kan daarom geen 'wetenschapper' in de ware zin van het woord worden genoemd.
Het begrip 'weten' is meer dan het vastleggen van de werkelijkheid in formules (een bezigheid die meer past bij theologen en schriftgeleerden...).
Sommige mensen denken dat, vooral de gemakzuchtigen onder ons, dat je er met het formuleren van wetmatigheden wel komt in het leven. Je bouwt een altaar, noemt jezelf hogepriester en voila, klaar is wetenschappelijke kees...: je hebt van god een formule gemaakt...
De nationaal-socialisten gingen van diezelfde veronderstelling uit. Want je moet goed begrijpen dat binnen de wereld van het nationaal-socialisme de wetenschap heilig werd verklaard.
De nationaal-socialistische wetenschapper had niets te maken met zaken als 'schuld', 'eerlijkheid' en 'rechtvaardigheid'. Hij werkte in een door ideologen beschermde en beveiligde wereld en zolang hij de groepscode niet afwees was alles mooi en goed en sterk en krachtig om hem heen.
Hitler noemde zich niet voor niets 'de Führer'. Dat woord spreken we uit, maar we vergeten dat het betekenis heeft, dat het verwijst naar het verlangen van mensen hun individualiteit uit handen te geven.

Het nationaal-socialisme was geen anarchistische beweging (gericht op ontheiliging) maar een moralistische beweging (gericht op heilig verklaring).
De strenge, onafhankelijke intellectuelen kregen - precies zoals Bolkestein dat ook wil - geen belangrijke posities in de regering.
Alles wat boven de middelmaat uitsteeg werd ofwel vernietigd of afgezonderd in speciale - best wel comfortabele en zelfs luxueuze - werkomgevingen (denktanks zouden ze in Amerika zeggen), waarin de wetenschapper op een volstrekt gewetenloze wijze zijn vak beoefende.
De marxistische beweging in de jaren zestig begreep dat een dergelijke houding onverantwoordelijk was, maar in plaats van het stimuleren van gewetensvorming via intellectuele vorming probeerde men het gebrek aan geweten op te vullen met een voorgevormd geweten - regels en voorschriften uit het boekje van grote marxistische voormannen - precies hetzelfde dus wat Hitler deed.
De aangepaste wetenschapper werd door het nationaal-socialisme in de watten gelegd, omdat hij een willoos radertje was in het nationaal-socialistische systeem.
En daarom is de kernvraag, waar elk gewetensvol mens onvermijdelijk voor komt te staan in zijn leven, de volgende:
"Is het mogelijk binnen een (vals-)moralistische wereld een onafhankelijk, gewetensvol handelend individu te zijn?"
En als dat niet zo is. Hoe kun je dan voorkomen dat de intelligente, naar weten verlangende uitzonderingen, de verlichte (immoreel genoemde) geesten die aan 'gene zijde van goed en kwaad' gaan staan, door de aangepaste (morele) meerderheid worden afgemaakt?

'Zwartkijkerij en cultuurpessimisme verkopen als vanouds goed', merkt Sander Bais op.
'Een zwaarmoedige handel in slechte voortekenen is het gevolg. De leer, de schuldvraag, het oordeel en tot slot de heksenjacht...'
Bais vereenzelvigt (op generaliserende wijze) het kritische denken van New Age met zwartkijkerij en zwaarmoedigheid.
Een andere criticus - ook iemand die de wetenschap zeer belangrijk vindt - verbindt New Age aan de naam Ratelband en het daarmee samenhangende als onverantwoord beschouwde positieve Tsjakka-denken. En weer een ander stelt dat New Age te anarchistisch is en te immoreel is en daarmee een bedreiging voor de grote religies, die gezien worden als het geestelijke fundament van ons bestaan.
Dat alles bewijst dat het New Age denken gewoon als pispaal wordt gebruikt, waar zich 'wetenschapper' noemende nepintellectuelen zich tegen kunnen afzetten om binnen de eigen vriendenclub de rol van getapte intellectueel te kunnen spelen?
Joep van 't Hek is zo'n getapte figuur. Gaat graag tussen mensen staan die zich intellectueel noemen - "ja, als ik er tussen sta gaan ze denken dat ik ook een wetende man ben" - hoewel hij op het podium weinig meer doet dan schreeuwen en rare grappen maken.
Nooit zal mopentappende Joep het oude denken aanvallen - want de oude denkers zijn de gehoorzame melkkoeien, die de miljoenen guldens in zijn kleine linkse intellectuelenportemonnee moeten laten vloeien.
Als individualistische New Age Denker, die weinig waardering heeft voor het 'alleen voor eigen parochie preken gedrag' van Joep van 't Hek, conformeer ik me aan niks en niemand.
Als naar weten verlangende waarheidszoeker wil ik simpelweg weten wat er aan de hand is in de wereld om me heen, een wereld die natuurlijk meer is dan de paar naruurkundige formules die Sander Bais uit zijn broekzak haalt..
En als pispaal en zondebok wil ik ook graag een einde maken aan het krankzinnige isolement, dat onafhankelijke denkers (mensen die een nepmoraal afwijzen) wordt opgelegd door schijnheiligen die als aangepaste burgerman de aangepaste burgerlijkheid in anderen aan gaan zitten vallen.

Ik beoefen op een simpele nuchtere wijze de astrologie en ik zie nog altijd niet in wat daar raar of vreemd aan is.
De astrologie geeft op grond van vooronderstelde (theoretische) wetmatigheden een beeld van de wereld. Dat beeld is niet zomaar bij elkaar gefantaseerd. Dat beeld is er. En dat beeld kun je afwijzen of serieus nemen. Net als ieder ander 'wetenschapsbeeld'.
Er zijn mensen die het leuk vinden om met behulp van een telescoop het heelal te bekijken. De overheid geeft zulke mensen zelfs grote sommen geld om reuzentelescopen te bouwen. Ja we sturen zelfs mensen naar dode planeten, waar ze dan steentjes gaan zitten scheppen, die je op aarde in overvloed aan kunt treffen..
Maar waarom zou je dat als overheid doen?, kun je jezelf afvragen. Wat is het nut er van?
Astronomie en het daaraan gekoppelde planetenonderzoek is de meest nutteloze en zinloze vorm van wetenschapsbeoefening die er bestaat, maar ik heb nog nooit een artikeltje in de Volkskrant gelezen waarin astronomen belachelijk worden gemaakt en waarin wordt gesteld dat de vele miljarden guldens die in het wetenschappelijke hobbyisme van astronomen wordt gestoken veel beter kunnen worden gebruikt.
Het wetenschapsargument dat men gebruikt is weinig meer dan een schaamlapje waarachter een door geslachtsziekten aangetaste burgermanspenis verborgen wordt gehouden.
Waarom die waarheid verzwijgen? Waarom een mens het recht op een eigen mening ontzeggen? Omdat de wetenschappelijk ingestelde oude denkers een hekel hebben aan zwartkijkers en pessimisten? Is dat dan cultureel bezig zijn? Dat je nuchtere, pessimistische mensen het recht ontzegt hun mening te geven in een democratisch land?
Nee, als New-Age-denker ben ik er trots op dat ik mijn eigen opvattingen koester. Ik peins er niet over afstand te doen van werkelijkheidsbeelden, alleen maar omdat de aangepaste burgerman met behulp van een paar formules een leuk leventje wil leiden.

Geweten en schuld horen bij elkaar. Daar hebben we onze rechtstaat op gebouwd. Als niemand zich meer schuldig voelt stort de hele geciviliseerde wereld in elkaar.
Dan zijn we mogelijk zeer wetenschappelijk bezig met elkaar, maar dan wel op een wijze die een gewetensvol mens 'psychopathisch' noemt...

(bewerking van een open brief aan Maarten Evenblij, Zwolle, 1991)