Eenling worden in een
Schijn-Democratie



Arnon Grunberg & een zwakke denker
deel een
VK-blog van 19 november 2005 door Wim Duzijn


Niet de vorm maar de vent: Samen met Menno ter Braak en de Vlaming Maurice Roelants richtte Du Perron eind 1931 het maandblad Forum op. Daarin poneerden hij en Ter Braak de waarde van de persoonlijkheid als bepalend voor het niveau van het kunstwerk en zij bestreden fel de vormcultus, waarbij het esthetische vermogen van de kunstenaar norm voor de kwaliteit van kunst is. (Biografie van Eduard du Perron)

"Wisdom is better than strength. Nevertheless the poor man's wisdom is despised, and his words are not heard. The words of the wise heard in quiet are better than the cry of him who rules among fools. Wisdom is better than weapons of war." Prediker

Grunberg: "Ik verafschuw alles wat zwak is.."

Arnon Grunberg kun je (uitgaande van de stelling dat personalistisch denken belangrijk is) omschrijven als een zichzelf als ‘jood’ manifesterende schrijver die als zodanig de vorm boven de vent plaatst, omdat een vent zichzelf niet verschuilt achter een zinloze vorm, en nooit (zoals de schrijver W.F. Hermans heel terecht stelt) zichzelf bereid verklaart te denken in termen van groepen…
Het verlangen naar de vereenzelviging met een vaste vorm verklaart mogelijk waarom Grunberg op een welhaast maniakale wijze aan het publiceren is geslagen, aantonen dus dat hij 'een groot schrijver' (lees: intellectuele vormenmaker) is, terwijl hij tegelijkertijd in columns, interviews en andere in week- en dagbladen verschijnende kattebelletjes zichzelf manifesteert als een niet aan formaliteiten gebonden 'sterke man', een ronduit belachelijke onderneming, omdat de vormgevende schrijver alles uitstraalt, behalve mannelijke kracht.

Mannelijke kracht zegt me weinig. Wie buitenbeentje is krijgt daar in het algemeen ook niet veel van, heel merkwaardig is dat, alsof je alleen maar sterk mag zijn wanneer je deel uitmaakt van 'een goede aangepaste groep'.
Zo zat ik gisteren in de wachtkamer van de dokter. Had allerlei rare klachten die samenhangen met mijn zwakke psychische conditie en sloeg, om de verveling te doden, het weekblad HP open.
Dat was trouwens (zwakke medestanders zullen het met me eens zijn) een immens wonder.., dat er in de wachtkamer van een dokter een opinieweekblad aanwezig was tussen de stapels duizenden jaren oude auto- en medicijnentijdschriften, waarin de ene dure auto na de andere verschrikkelijke ziekte wordt besproken, vanuit de montere levensopvatting wellicht dat zwakken maar beter ontmoedigd kunnen worden:
"Treedt binnen en laat alle hoop varen", zoiets dus.., een houding die - zo ontdekte ik via het blad HP uitstekend past bij Arnon Grunberg, die mij - temidden van tientallen zwakke medestanders: vrouwen, kinderen, ouden van dagen, etc. - zijn literaire boodschap in het oor toeterde: "Ik verafschuw alles wat zwak is..".

Het spreekt je eerlijk gezegd niet bijzonder aan, zo een opschepperige boodschap, wanneer je (en daar kom ik heel eerlijk voor uit) jezelf afgrijselijk zwak voelt in een ruimte vol zwakke anderen…
Wat sterke Arnon onder zwak verstaat legt hij trouwens niet uit. Je hebt invaliden die een briljante, sterke geest in zich herbergen, hetgeen je doet afvragen wat toch de bedoeling is van de idiote, ongecontroleerde aanvallen vanuit de wereld van een club die zich elite noemt op 'de zwakken'...
Fysieke kracht straalt Grunberg niet uit, zodat je eigenlijk niet kunt geloven dat hij de fysiek sterken verdedigt. Want waarom zou je dat doen? Wat koopt een invalide die niets anders bezit dan zijn sterke geest voor de kracht van een grote, zware kerel? Dat probleem zou je als schrijver eigenlijk onder de aandacht moeten brengen wanneer je over 'kracht' en 'zwakheid' gaat praten. Maar Grunberg denkt daar anders over, want die zit mij in de wachtkamer van de dokter vanuit het door zwakke medemensen stukgelezen opinieblad aan te staren met 'de blik van een vent met zwakke geestelijke vermogens' in de ogen.
Hij is in mijn tamelijk onmannelijke realiteitswereld de geestelijke beperkte die achter de schrijfmachine sterke verhaaltjes weet te produceren, die verder elk verband met de werkelijkheid verloren hebben, zodat de vorm in dienst van andere vormen een eigen leven gaat leiden, en zich vult met leven, dat als het ware wordt weggezogen uit de schrijver, die als een leeg geestloos wezen achterblijft.

Zulke - mogelijk erg ziekelijke en zwakke - gedachten kwamen in mij op terwijl ik in de dokterswachtkamer de meedogenloze terreur van de tijd probeerde te weerstaan en ik ergerde me op een intense wijze aan de dure auto's en de grote foto's van enge gezwellen en andere noodlottige toestanden die een gewoon, onschuldig mens kunnen overweldigen.
Een gezwel, zo realiseerde ik me ineens terwijl ik naar een stil voor zich uitstarende overbuurman keek, is weinig meer dan een gigantische bonk negatieve kracht, die altijd de verzwakking van de mens nastreeft.
Via die verzwakking moet je jezelf - zo ervaar je dat tenminste als zwakke man - uitleveren aan de sterken: de verpleegsters, de ziekenbroeders, de doktoren, de analisten, kortom de hele santenkraam die we 'ziekenhuis' noemen, een oord waarin je jezelf, wanneer je Arnon Grunberg moet geloven, een verachtelijk zwak wezen dient te voelen, hetgeen gelukkig (zo ontdekte ik) niet waar is, omdat je – zelfs in een ziekenhuis – het blad met daarin de foto van de zwakte hatende literaire schrijver met een simpel gebaar terzijde kunt schuiven, om vervolgens vol masochistische overgave de zoektocht te hervatten in de stapel duizenden jaren oude auto en medicijnentijdschriften, waarvan je als zwakke vent in elk geval zeker weet dat ze als symbolen van de eeuwig menselijke gierigheid en vrekkigheid elke ramp en elke oorlog zullen overleven…



"IJdelheid der ijdelheden, zegt de prediker;
ijdelheid der ijdelheden, het is al ijdelheid.."


Het boek Prediker is onderdeel van de Hebreeuwse Bijbel. In de Tenach maakt Prediker onderdeel uit van de Geschriften (Ketoeviem) en daarbinnen van de zogeheten feestrollen, de Megillot.
Prediker behoort tot de wijsheidsliteratuur. Andere Bijbelboeken van dat genre zijn Spreuken, Job, een handvol van de Psalmen en de deuterocanonieke boeken De wijsheid van Jezus Sirach, Wijsheid en een deel van Baruch.