"De vernietigend tolerante vrijheid-blijheid-filosofie van de flower-power-generaties uit de jaren zestig en zeventig heeft ervoor gezorgd dat de discipline, de leerstof en de morele vorming op de meeste scholen ernstig worden ondermijnd."
Zwolle, 28 januari 1996
Open brief aan de redactie van het Algemeen Dagblad
Sommige mensen houden voortdurend ellenlange betogen over de moraal.
Ze vergeten daarbij uit te leggen wat dat is ‘moraal’.
Ik doe dat niet. Ik geef een duidelijke en heldere definitie. Moraal, stel ik, is weinig meer dan intelligente, ordescheppende kracht.
En dat betekent dat je alleen moraal kunt scheppen, wanneer je bereid bent de ordelijke mens te verdedigen.
Begrippen als discipline en morele vorming stellen niets voor wanneer ze in dienst staan van de chaos.
Kijk bijvoorbeeld eens naar een staat die ons door alle moralisten als een heilig voorbeeld wordt voorgehouden: Israël.
Alles wat extreem-rechts is in Amerika stelt zich onvoorwaardelijk op achter Israël, een land waar een religieuze moraal heerst die alle negatieve kenmerken bevat van de moraal waar de jaren-zestig-generatie op een soms erg fanatieke, maar vaak wel zeer terechte, wijze tegen tekeer ging.
Geen huwelijk mogen sluiten met andersdenkenden bijvoorbeeld..., mijn god, wat hebben mijn broers en zusters onder die absurde vreemdelingenhaat geleden... Afstand moeten doen van mensen waar je van houdt, omdat ze tot de verkeerde mensensoort behoren. Het vernietigen van de liefde, uit naam van God…
In Israël zijn gemengde huwelijken verboden. Het is de plicht van de joodse burger het zuivere, joodse karakter van de staat Israel in stand te houden.
Dat vindt Bob Smalhout van de Telegraaf, de strenge anti-flower-power-man die zo graag 'de moraal' wil verdedigen, doodgewoon! Hand in hand met de Israëlische rabbijnen stapt hij over de drempel van de nieuwe tijd, die niks anders mag zijn dan een restauratie van dat deel van de oude tijd dat voor geen cent deugt.
Rechts Amerika wil die oude tijd ook herstellen. Amerika is dan ook het enige land in de wereld dat onder druk van christelijk-rechts de annexatie van Jeruzalem heeft goedgekeurd.
Wetten zijn er voor de machtelozen. Wie de macht heeft staat boven de wet. Een moraal van en voor de dommen dus, die alleen maar kan voeren naar wetteloosheid - chaos dus...
Jeruzalem is voor rechts-republikeins Amerika een symbool. Jeruzalem staat voor de joods-christelijke moraal, en het is die moraal die volgens de christelijke moralisten door dik en dun verdedigd moet worden.
Discipline en morele vorming staan hier in dienst van de uitbuiting, de verloedering en het verval. Discipline is hier rechtse discipline, dat wil zeggen chaos en wetteloosheid, fascisme zelfs, die leidt tot de verbanning van de ‘wezensvreemde’ ander naar het getto en het concentratiekamp.
Het kapot gebombardeerde, verarmde en verloederde Irak is het product van een moraal die niet deugt. Het is niet een moraal die staat voor vrijheid, maar een moraal die gehoorzaamheid eist.
Saddam Hoessein (in het verleden dik bevriend met Arafat en Koning Hoessein van Jordanië, mensen die niet de duivels bleken te zijn die moralisten van hen wilden maken) is momenteel bereid vrede te sluiten met Israël. Maar op een ronduit kinderachtige wijze willen we bewijzen dat de goede man slecht is en daarom wordt zijn aanbod afgewezen. Je sluit geen vrede met een man die volgens jou een ‘duivel’ (de incarnatie van het kwaad) is.
Ik zie eerlijk gezegd niet in waarom we geen vrede zouden mogen sluiten met duivels. Dat is juist het kenmerk van echte vrede, dat je niet anderen onderwerpt en vernietigt, maar gewezen vijanden 'vrienden' noemt.
Moraal staat voor orde en bij het beoordelen van de daden van een ander moet je derhalve in de eerste plaats jezelf afvragen of degene die voor je staat in staat is de orde te dienen. Wie voor orde staat is ‘goed’, wie voor chaos staat is ‘slecht’. Het demoniseren van andere mensen kun je geen ordescheppende daad noemen.
Alle eeuwen door hebben mensen anderen gedemoniseerd en we weten allemaal waar die demoniseringswoede toe heeft geleid: Brandstapels, heksenprocessen, gettovorming, racisme, genocide en vreemdelingenhaat.
Als we werkelijk zo moreel waren als we pretenderen te zijn, dan hadden we allang onze ministers van buitenlandse zaken naar Bagdad gestuurd, vanuit de nuchtere gedachte dat de beste manier een vijand uit te schakelen is hem de vriendenhand toe te steken. Maar nee, we sturen er geen objectieve, onbevooroordeelde mensen naar toe. We sturen Max van der Stoel naar Irak, een bevooroordeelde, vooringenomen moralist, die met behulp van grote rapporten aan moet tonen dat Saddam Hoessein de personificatie is van alles wat slecht is in deze wereld, onder het verheven moralistische motto: “Wie het kwaad zoekt, zal het kwaad vinden ook."
Wie is er goed en wie is er slecht? Absurde onzin allemaal. Schep orde. Daar hebben mensen wat aan. Wanneer je van tevoren al de uitkomst van een onderzoek weet, dan moet je geen onderzoek instellen. Dat is boerenbedrog. Daar trappen alleen hufters en valse moralisten in. En waarom zouden we als ordelievende burgers van mensen valse hufters maken?
Laten ze Max van der Stoel de opdracht geven een studiereis te maken naar Amerika, een land waar uiterst kille moralisten zich binnen het politieke systeem naar voren proberen te dringen?
De aan macht verslaafde politicus Joop den Uyl deugde niet (vanuit anarchistisch oogpunt bezien), maar hij had één goede eigenschap. Hij zag in dat we worden bedreigd door een nieuw-rechtse beweging van moralisten.
Dat rechtse gevaar wordt niet vertegenwoordigd door onbeduidende politici als Henk Janmaat. Janmaat is - mondiaal gezien - helemaal niks, een vlieg die plaats neemt op een hoop poep die door de echte gevaarlijke mensen wordt uitgescheten.
Werkelijke morele vorming begint daar waar mensen de poep uit hun ogen durven te halen. En als je de poep uit je ogen haalt, dan zie je dat het verbond dat rechts Amerika sluit met de rechtse staat Israël een immens gevaar vormt voor de orde in de wereld.
Israël is een land dat vanuit sociaal-democratisch oogpunt gezien, niet deugt. Sociaal-democratie wijst altijd de chaos af, omdat sociaal-democratie de belangen van het volk op de eerste plaats zet. Maar Israel kiest doelbewust voor de chaos, omdat de belangen van het eigen volk boven de belangen van andere mensen worden geplaatst. Israel denkt niet mondiaal, nee, Israel denkt nationaal: 'eigen volk eerst' - ander volk kan dood vallen.
De onwil orde te scheppen maakt van Israel een extreem-rechtse staat, die zijn extreem-rechtse karakter verbergt achter het laffe opportunisme van linkse intellectuelen, die alles goed willen praten wat in dienst staat van een nationalistische ideologie.
Dat harde feit zouden we best eens onder ogen mogen zien. De joods-christelijke moraal, die het denken terugbrengt tot het beperkte niveau van het nationale belang, is geen garantie voor eerlijkheid en rechtvaardigheid. Daar kunnen de Palestijnen over meepraten.
Zij wilden groot denken - een democratische staat vestigen waarin alle bewoners gelijke rechten hebben - maar ze werden gedwongen klein te denken.
Ze moeten genoegen nemen met een ministaat (een staat die geen echte staat mag zijn), waarin de joden geen gelijken zijn, maar meerderen, grootheden, machtigen, bazen en heersers, die maar een enkel verlangen hebben: de staat Palestina te kleineren en de inwoners ervan te vernederen.
De Duitsers deden dat ook in de jaren dertig. De joden pesten en treiteren, ze het leven zo zuur maken, dat ze uit eigen beweging het besluit nemen te vertrekken.
Dat is het morele beleid van een staat die door Irak op een uiterst consequente wijze wordt aangeduid met de term ‘zionistische entiteit’, een juiste omschrijving voor een staat die er alleen voor het eigen volk wil zijn.
Irak heeft de situatie in het Midden-Oosten altijd realistisch bekeken. Omdat Irak een politieke leider heeft die allergisch is voor vernedering.
Wij bezitten die gevoeligheid niet. Wij dienen moralisten die andere mensen vernederen, zodat we volstrekt geen begrip kunnen opbrengen voor de slachtoffers van die vernederingswoede.
Ons onvermogen in te zien wat vernedering is leidt er zelfs toe dat we onze eigen nationale en politieke leiders laten vernederen.
Nauwelijks hebben Van Mierlo en minister-president Wim Kok Israël verlaten, met geen ander afscheidscadeau onder de arm dan een armzalige religieuze muts, of daar deelt de nieuwsredactie van Radio Classic FM me mee dat het Israëlische kabinet onder leiding van de sociaal-democraat Peres heeft besloten op de bezette Jordaan-oever een nieuwe stad te bouwen voor dertien duizend ultra-orthodoxe gelovigen.
Je geeft iemand een vriendschapshand en zodra hij weg is roep je: “Val maar dood met je mooie praatjes - want met mooie sociaal-democratische praatjes kunnen wij geen extreem-rechtse staat opbouwen”.
Onze politieke leiders zeggen niets. Net feuten tijdens een ontgroeningfeest...
Morele Dokter Bob van de Telegraaf, die zo graag een goede, menslievende arts wil zijn, hoor je er niet over. Morele vorming hebben we allemaal nodig, roept hij de lezers toe, maar waarom vormt hij niet eerst zichzelf en de groepering waarmee hij zich verbonden voelt?
Ik heb hem een tijd geleden op de teevee gezien, in een grote villa, waarin hij samen met zijn cello spelende echtgenote de goede dokter zat te spelen. Hij bleek van joodse afkomst te zijn. Aan de muur hing een portret van een fanatiek-religieuze over-over grootvader, compleet met alle attributen die het orthodoxe jodendom zijn discipelen meegeeft. Zestig familieleden, vertelde hij de kijkers, heeft hij verloren in de tweede wereldoorlog...
Ik ben een nuchtere vent. Moet altijd de schouders ophalen wanneer ik word geconfronteerd met vals-sentimentele argumenten, die je op willen zadelen met een klef soort schuldgevoel.
Familie is een abstract woord dat voor mij weinig inhoud heeft. Het verlies van mensen, dieren of voorwerpen waar je een sterke emotionele band mee hebt, dat is een werkelijkheid die betekenis heeft voor mij. Omdat ik weet dat het verlies van iets waar je zielsveel van houdt een ongelooflijk drama kan zijn.
Ik ben nu vijftig jaar en alle opa's, oma's, ooms en tantes die ik bezat - ja zelfs mijn vader en mijn moeder - zijn inmiddels dood. Ik maal daar niet om. De meesten kende ik niet en degenen die ik wel kende mocht ik niet. De liefde word je niet gegeven door je familie. In de liefde ben je altijd een eenling.
Ik ga niet met een verdrietig gezicht voor de camera zitten en zeggen: Ik heb al mijn familie verloren, kijk eens hoe zielig ik ben. Dat is nu eenmaal een mens zijn lot. De bejaardentehuizen zitten vol met mensen die al hun familieleden kwijt zijn geraakt. Of het nu geleidelijk gebeurt of in één grote klap. Het gebeurt. Daar ontkom je niet aan. Dat inzien en er geen goedkope vals-sentimentele kermis rond opbouwen, dat is moraal... Geef mensen die eenzaam zijn een beetje liefde. En val ze niet lastig met quasi-moralistisch gezeur. Misschien een dwaze boodschap met een uitgesproken flower-power-karakter, maar wat koop je voor morele vorming die van het leven een kale, liefdeloze gevangeniscel maakt..?
Morele dokter Bob is geen bijzonder nuchtere man. Ik heb hem in gesprek gezien met de paranormale genezeres Jomanda en ik verbaasde me over het geringe intellectuele niveau dat hij tentoonspreidde in dat gesprek. Een leuk gesprekje, maar volstrekt inhoudsloos. Het begrip morele vorming kon je er beslist niet op van toepassing verklaren. Omdat moraal in elk geval over iets moet gaan.
Het is erg gevaarlijk om als doodgewone burgerman loodzware woorden in de mond te nemen. Je moet van goede huize komen om iets te kunnen zeggen over moraal. Wat dat betreft zijn de jaren-zestig erg nuttig geweest, omdat ze hebben aangetoond dat primitieve, onnadenkende moralisten juist door hun intellectuele beperktheid problemen scheppen.
Het begrip 'morele vorming' kun je beter niet gebruiken, omdat het woord ‘moraal’ je verbindt met beperkte mensen.
Wie werkelijk een moreel mens wil zijn, die kiest voor omschrijvingen.., kernwoorden.., die aangeven waar het echt om gaat in het maatschappelijke leven - woorden zoals rechtstaat en intelligente wetgeving bijvoorbeeld - en zo iemand probeert op alle mogelijke manieren te voorkomen dat een samenleving zichzelf uitlevert aan de chaotische mens, die niet in staat is verder te kijken dan zijn eigen neus lang is.
De uiterst gewetensvolle Franse schrijver Albert Camus stelt dat werkelijke moraal begint met de dialoog, de wil afstand te doen van het morele eenrichtingsverkeer dat kenmerkend is voor de joods-christelijke moraal.
Want in de joods-christelijke moraal komen de geboden van bovenaf. Mozes klimt op een berg en daar worden de geboden in stenen tafelen gebeiteld. Een beter bewijs voor de starheid van het joods-christelijke denken valt er niet te leveren. Geboden die in steen zijn gebeiteld....
In het gewone mensenleven beitelt men alleen maar teksten op grafstenen. Rust in vrede. Slaap zacht. En dat is moreel ook toegestaan, omdat de doden dood zijn. Maar de levenden zijn niet dood. De levenden willen leven en ze hebben een moraal nodig die hen de kans biedt om te leven.
De jaren-zestig-generatie revolteerde tegen een moraal die te eenzijdig was, en als reactie daarop schiepen zij een tegen-moraal, die ook gekenmerkt werd door eenzijdigheid.
Dat betekent dat je als verstandig mens moet streven naar een moraal waaruit die tegenstrijdigheid wordt weggehaald. Geen eenrichtingsverkeer. Tweestromenland. Dialoog. Dat is moraal.
Morele Dokter Bob van de Telegraaf is niet dom. Maar hij is gebonden aan een chaotisch ideologisch verleden en dat betekent dat hij oogkleppen draagt, zoals zoveel mensen die nooit in staat zijn geweest het religieuze milieu waaruit ze afkomstig zijn te overwinnen.
Volstrekt terechte intellectuele kritiek op de joods-christelijke moraal wordt genegeerd vanuit een vreemd, vals-moreel schuldbesef dat word opgeroepen door mensen die niets weten van een werkelijk menselijke moraal, een moraal die de ordelijke mens naar voren schuift.
Schuld, intimidatie en het exploiteren van chaotische gevoelsstromen zijn geen realiteiten waarop een werkelijke moraal gebouwd kan worden. Een mens hoeft zich niet schuldig te voelen. Hij hoeft niet vernederd te worden en hij mag er zijn eigen eerlijke gevoelens op na houden.
Morele terreur is veel erger dan een losse vrijheid-blijheid-filosofie, die alleen dan bedreigend is wanneer ze wordt verkondigd door mensen die er op een gewetenloze manier op uit zijn alleen de eigen rechten te verdedigen.
Een liberale vrijheid-blijheid filosofie is een groot goed wanneer ze wordt verdedigd door mensen die het recht van het individu erkennen.
In de jaren zestig en zeventig werd de chaos van de groep boven de orde van de enkeling geplaatst.
Flower-power was in wezen a-politiek, liet mensen vrij. Veel gevaarlijker waren de marxisten die het begrip moraal koppelden aan het begrip meerderheid - dus macht en dwang.
Wanneer dokter Bob Smalhout dan ook de jaren zestig aan wil vallen, dan zal hij ten strijde moeten trekken tegen de primitieve groepsmoraal, die niet de apolitieke en de ordescheppende mens, maar de machtsmens aan de top van de leiderspiramide wil plaatsen.
“Om de wereld door een gedachte te veranderen”, stelt de Franse schrijver en filosoof Albert Camus in zijn Dagboek (1946), “moet die gedachte eerst het leven veranderen van diegene die haar verkondigt. Ze moet veranderen in een voorbeeld.”
Concreet vertaald betekent dat dus dat dokter Bob van de Telegraaf als jaren-zestig-bestrijder de primitieve joods-christelijke machtsmoraal aan dient te vallen. Uit naam van de orde, die alleen orde is, wanneer zij de eigen beperkte - want aan de eigen groep gebonden - grenzen durft te overschrijden.