Amerika is een merkwaardig land.
Een land met de beste universiteiten van de wereld. En tegelijkertijd een land met hele beroerde, want anti-intellectuele politici.
Scheiding van staat en religie bestaat in feite niet in Amerika. Wanneer je het Christelijke Zionisme beschouwt als een vorm van religieus Pausdom, dan kun je zelfs stellen dat het Amerika van George W. Bush een theocratie is, geleid door anti-intellectuelen die godsdienstoorlogen willen voeren.
Momenteel (we leven in het jaar 2001) plannen die anti-intellectuelen een bestraffingsoorlog en als reactie daarop schrijven in de Volkskrant een aantal Hollandse intellectuelen ingewikkelde, zeer gewichtig ogende artikeltjes, die in de meeste gevallen alleen ten doel hebben de eigen geleerdheid te bewijzen - een uiterst steriele vorm van geleerdheid, waarmee je de harde prakrijk van het oorlogszuchtige anti-intellectualisme niet bestrijdt.
Omdat ik onmogelijk alle schrijvers van repliek kan dienen moet ik een keuze maken - en daarom beperk ik me tot de bijdragen van Leon de Winter en Marcel van Dam.
Leon de Winter is een rechts warhoofd, die bij alles wat hij doet gedreven wordt door het fanatieke streven het tot idool verheven joodse staatje Israël te verdedigen.
Marcel van Dam is zijn (linkse) opponent - geen racist of antisemiet - maar wel een uiterst fanatiek verdediger van eenmaal ingenomen standpunten, en het opmerkelijke van zijn visie is dat hij weigert de staat Israël heilig te verklaren - een opvatting die in feite doodgewoon is, omdat naar objectiviteit en waarheid strevend intellectualisme nu eenmaal onmogelijk is in een wereld waarin opvattingen en leefgewoonten op een starre wijze heilig worden verklaard.
Een intellectueel, zou je kunnen stellen, is pas intellectueel wanneer hij anarchist (ander woord voor ontheiliger) durft te zijn.
De heiligverklaring van Israël wordt door veel mensen - waaronder ook Marcel van Dam - gezien als een van de bronnen van het geweld in het Midden-Oosten, geweld dat via de migratie van grote groepen moslims naar het Westen ook ons direct gaat raken. Want we kunnen wel zo mooi en zalvend spreken over de multiculturele samenleving, maar een vreemde cultuur is natuurlijk meer dan het haken van oosterse tapijtjes in het wijkcentrum van de een of andere Amsterdamse door socialistische stadsdeelraden bestuurde wijkgemeenschap.
Je hebt vriendelijke culturen en je hebt onvriendelijke culturen. En met vertegenwoordigers van onvriendelijke culturen is het slecht kersen eten geblazen.
Leon de Winter wijst daar in zijn artikel ook op. Dat artikel gaat namelijk over het fundamentalisme. Niet over het christelijke fundamentalisme of het joodse fundamentalisme. Nee, Leon de Winter bespreekt het Arabische fundamentalisme, alsof er in de wereld maar een slechte partij aanwezig is: de Arabieren.
Dat doet Leon de Winter altijd! Wat hij ook zegt en doet. Altijd zal hij via allerlei rare en idiote omwegen de Arabieren als slechte partij aanwijzen.
Natuurlijk - hier en daar wijst hij er op dat het ultra-orthodoxe jodendom ook tot de wereld van het fundamentalisme gerekend moet worden - maar dat zijn slechts kanttekeningen die moeten bewijzen dat hij een objectieve intellectueel is; alsof een werkelijk objectieve geest zich laat beetnemen door goedkope debatingtrucs, pogingen van niet-objectieve geesten zichzelf te maken tot iets wat ze niet zijn.
Kanttekeningen hebben we niet nodig in een wereld die wetenschap wil bedrijven. We hebben een visie nodig die ons zicht verschaft op de werkelijkheid en als het daarvoor nodig is dicht bij de realiteit van alledag te blijven dan kies je voor de man van de realiteit - en in dat geval kom je terecht bij Marcel van Dam.
Marcel van Dam is een van de weinige Volkskrantmedewerkers die een duidelijk principieel standpunt durft in te nemen (andere auteurs zijn Maarten van Rossem en Rob Vreeken), maar het vreemde is dat uitgerekend de mensen die heldere standpunten formuleren door quasi-intellectuelen als Leon de Winter worden aangevallen. Alsof helder en principieel zijn een zonde is in intellectuelenland.
Leon de Winter haalt verschillende zaken door elkaar: religieus extremisme en onvrede over Amerikaans beleid.
Er heeft een aanslag plaats gevonden (New York, 11 september) en die werd uitgevoerd door een kleine groep moslimfundamentalisten, die - zoals men dat tegenwoordig zo fraai noemt - behoorden tot het allochtone deel van onze Westerse samenleving, waarmee wordt bedoeld dat ze in twee culturen leven. Dat zijn de daders.
Over die daders en hun persoonlijke beweegredenen wordt niet gesproken, terwijl je daar toch van uit moet gaan. Nee, Leon de Winter stelt zich op achter het standpunt van George Bush dat met deze aanval 'onze gehele Westerse beschaving' in gevaar is en hij weigert elke vorm van nuancering.
Daarom sla ik het intellectualisme van Leon de Winter niet bijzonder hoog aan.
Leon de Winter heeft een dik boek over fundamentalisme gelezen. Leuk om te doen wanneer het komkommertijd is, maar het is geen komkommertijd - het is oorlogstijd, een tijd waarin een stel rechts-religieuze Texaanse cowboys in de rol wil treden van verdediger van onze westerse waarden.
Op zichzelf genomen is daar niks op tegen. Iedereen die Westerse waarden verdedigt (humanisme, een internationale rechtsorde, etc) is mij aan het hart gebakken, maar het vreemde feit doet zich voor dat Texaanse cowboys denken dat de staat Texas de vertegenwoordiger van onze Westerse waarden is. En dat is niet zo!
Ik overdrijf natuurlijk - maar intellectuele overdrijving is hard nodig in een wereld waarin anti-intellectuelen een nog scherpere vorm van overdrijving toepassen.
Leon de Winter wijst er in zijn artikel terecht op dat de Arabische wereld vol zit met rechtse bewegingen die primair gedreven worden door blinde haat jegens alles wat in hun ogen slecht en verdorven is.
In hun ogen zijn we decadent. We zetten de homo's op de troon en de vrouwen deugen hier ook niet. Niks bijzonders dus. De Paus van Rome en de Opper-Rabbijn van Israel verkondigen die standpunten al eeuwenlang.
Door het eenzijdig beklemtonen echter van alles wat niet deugt in de Arabische wereld roept hij het beeld op van de slechte ander (het gajes) en het goede, redelijke wij - een vorm van zelfgenoegzaamheid die volstrekt onterecht is..
Het is een verbazingwekkend gegeven dat na de jaren zestig, waarin alle kritiek van linkse intellectuelen uitging naar Amerika (in de ogen van de communisten het toonbeeld van een verloederde, decadente, op consumeren gerichte samenleving) er nu een omslag heeft plaatsgevonden die er toe leidt dat alles wat Amerika doet wordt goedgekeurd.
Waarom was Amerika in de jaren zestig honderd procent slecht en waarom is Amerika nu honderd procent goed?
Wie objectief is ingesteld zal onmiddellijk inzien dat er iets niet klopt. Amerika is niet veranderd. Het Amerika van nu is het Amerika van toen. En toch kon Amerika in de ogen van linkse intellectuelen niets goed doen in de jaren zestig. We zouden en we moesten het socialisme steunen, want Amerika was de vertegenwoordiger van het imperialisme dat volstrekt niet was geïnteresseerd in het lot van bewoners van andere landen - behalve wanneer dat lot in direct verband kon worden gebracht met het eigen belang.
De linkse intellectuelen - een paar principiële uitzonderingen daargelaten - zijn inmiddels niet links meer en hun kritiek is overgenomen door de Arabische wereld.
Het zijn niet alleen de radicale groeperingen die Amerika veroordelen - nee, het is de algemene opvatting in de Arabische wereld, ook in liberale en socialistische intellectuelenkringen, dat Amerika een machtspolitiek voert die gericht is op vernedering van de ander, een vernederingspolitiek die volgens hen samenhangt met de onwil het machtsdenken van rechtse Israëlische ideologen te veroordelen.
Volgens Leon de Winter is de opvatting dat de blind veroordelende machtspolitiek van Israël en Amerika tot radicalisering van Arabieren leidt een illusie. De Arabieren maken zichzelf dat maar wijs. Ze zijn gewoon jaloers op onze rijkdom en ze willen ons onze rijkdom afpakken. En degenen die niet jaloers zijn moeten gezien worden als de vertegenwoordigers van een groter algemeen fundamentalistisch streven naar het vestigen van een Arabische eenheidsstaat gebaseerd op islamitische beginselen.
Dat idee heeft hij nog niet eerder uitgesproken. Blijkbaar heeft het proclameren van de 'nieuwe oorlog' die George Bush wil voeren tegen het internationale terrorisme Leon de Winter zo aangegrepen dat hij nu het Pan-Islamisme (niet te verwarren met seculier Pan-Arabisme) uit de kast heeft gehaald - een streven dat volgens hem bewijst dat het Israëlisch-Palestijnse conflict niets met de terreur waar Amerika mee wordt geconfronteerd te maken heeft.
Marcel van Dam beweert het tegendeel. Israël is in zijn ogen een instabiele factor in het Midden-Oosten. Straf daarom de daders - stelt hij - en ga met alle energie waarover je beschikt werken aan de vrede.
Marcel van Dam veroordeelt een oorlog die tot verdoezeling van de werkelijke problemen leidt, Leon de Winter, keurt een oorlog goed, omdat er volgens hem sprake is van een oorlog tussen beschavingen - waarbij het Westen - met Israël voorop natuurlijk - de strijd dient aan te binden met de barbaren: de Arabieren, die in zijn ogen allemaal gevaarlijke moslims zijn en de vijanden van seculiere Westerse waarden.
Het pan-Arabisme, dat in feite de tegenpool is van het pan-Islamisme bestaat in zijn werkelijkheidvisie niet.
Het panarabisme is een beweging die ijvert voor het verenigen van de Arabische volkeren en naties van het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Panarabisme wordt meestal omschreven als seculier, socialistisch en antiwesters. Als uiting van het nationalisme van het Arabische volk wordt het als variant op het meestal als Westers getypeerde volksnationalisme ook wel Arabisch nationalisme genoemd. Bekende aanhangers van het panarabisme waren onder andere Gamal Abdel Nasser van Egypte, Moammar al-Qadhafi van Libië en Saddam Hoessein van Irak.
Waar Marcel van Dam zegt dat de staat Israël zich schuldig maakt aan het doelbewust tegenwerken van vredespogingen van gematigde krachten, daar stelt Winter dat het de Arabische wereld is die vrede afwijst.
En die afwijzing is een gevolg van het streven naar een fundamentalistische Pan-Islamitische eenheidsstaat - een streven waarbij het verlangen van rechts Israël om Palestijns grondgebied te annexeren natuurlijk onbeduidend kinderspel is.
Mensen kunnen de vreemdste gedachtenconstructies bedenken om hun ideologische gelijk te behalen. Twintig vliegtuigkapers vallen Amerika aan en met één grote klap wordt er een gevaarlijke Pan-Islamitische moslimstaat uit de grote toverhoed tevoorschijn getoverd, die nagestreefd zou worden door pan-Arabische staten (Irak, Syria en Libya) die samen met de fundamentalisten de Westerse vrijheid willen vernietigen.
Niet langer praten over vrede in het Midden-Oosten want vrede sluiten met de Palestijnen is zinloos, omdat de moslimfundamentalisten geen vrede willen.
Een rare redenering, want we willen het fundamentalisme van terroristen juist bestrijden en voorkomen dat zij hun onredelijk wil aan ons opleggen.
Wanneer zij geen vrede willen dan is het onze morele plicht juist wel vrede te willen. Dat is wat Marcel van Dam zegt en dat is ook de meest logische conclusie die je kunt trekken wanneer je wordt geconfronteerd met mensen die van de wereld een puinhoop willen maken.
Een botsing van beschavingen kun je alleen maar voorkomen door te streven naar vermenging en samenwerking. Op dat principe is de democratische natie Amerika ('the melting pot') ook gebaseerd.
Wat Leon de Winter niet stelt in zijn prachtige intellectuelenartikel is dat de ideologie van rechtse Israëliërs er juist op is gericht vermenging en samenwerking te voorkomen, omdat vermenging het einde betekent van de Zionistische zuiverheiddroom: een staat vestigen die van en voor 'de joden' is .
Dat zuiverheidverlangen noemen de Arabieren (zowel de pan-Islamisten als de pan-Arabisten) 'racisme' en dat veroordelen ze, maar ze mogen die vreemde praktijk niet veroordelen, omdat de staat Israël in theorie niet racistisch zou zijn.
Die tegenstelling tussen theorie en praktijk - waar gematigde Arabische krachten al decennialang de dupe van worden - wordt op een krampachtige wijze in stand gehouden door mensen die zeggen intellectueel te zijn.
Nog altijd weigeren ze in te zien dat de onwil van het Westen voor een pragmatische, nuchtere politiek te kiezen er toe leidt dat de gematigde krachten in de Arabische wereld tot vijand worden uitgeroepen.
Het beleid van Israël en Amerika is nooit gericht geweest op het steunen van gematigde (seculiere) krachten en het bestrijden van fundamentalisme in de Arabische wereld.
Egypte, Irak en Syrie waren de belangrijkste gematigde (seculiere) mogendheden in het Midden-Oosten - maar omdat het Baathistisch-socialistische Irak na het beëindigen van de oorlog tegen het Khomeinistische Iran in de ogen van Amerika en Israël te sterk werd heeft men Irak laten vallen, waarna er op een schaamteloze wijze werd gekozen voor het steunen van fundamentalistische bewegingen die in de ogen van Amerika minder gevaarlijk waren dan 'the commies' (een term die wordt toegekend aan iedereen die een beetje links en onafhankelijk is...).
Ik heb altijd het tegenovergestelde standpunt gehuldigd. Ik kies uit twee kwaden het minste kwaad. Ik prefereer socialisme en communisme (pan-Arabisme) boven religieus fundamentalisme (pan-Islamisme). Omdat het socialisme een Westers product is, dat de geest vatbaar maakt voor liberale Westerse invloeden.
De starre afwijzing van alles wat socialistisch is kan gezien worden als een heilloos bijproduct van een koude oorlog die eindelijk eens stopgezet moet worden.
Niet kiezen voor keihard rechts liberalisme en vernietiging van alles wat socialistisch is, maar proberen vrede te sluiten met de linkse bewegingen in de Arabische wereld. Dat is de beste manier om het door Leon de Winter gesignaleerde Pan-Islamitische streven naar moslimoverheersing tegen te gaan.
Veel landen in het Midden-Oosten hebben socialistische regeringen. Welnu, wanneer je gedreven wordt door het idealistische verlangen moslimoverheersing te bestrijden dan sluit je daar toch vrede mee?
Vernietig de ander niet, maar hef de sancties tegen Irak op. Nodig de socialistische landen uit aan de onderhandelingstafel. Sluit een deal en werk aan de vrede.
Dan hoef je Marcel van Dam ook niet langer aan te vallen. Want Marcel van Dam zal weinig bezwaar maken tegen het bestrijden van rechtse bewegingen die een oorlog tussen beschavingen nastreven.
Marcel van Dam noemt zichzelf socialist en hij verwerpt vormen van oorlogsvoering die in zijn ogen 'populistisch' van aard zijn. Hij draagt geen Texaanse cowboyhoed en werken in een religieuze leefgemeenschap, die niets anders doet dan linkse Arabieren demoniseren, zint hem ook niet.
Gelijk heeft hij!
Zwolle, 21 september 2001
This process began when, in 1978-9 under Sadat, Egypt signed its peace treaty with Israel, and was followed by the destruction of Lebanon in 1982, the second Intifada in 1987, and the economic takeover of Iraq in 2003. It was then followed in Libya with the seizing of oil and gas in 2011. Therefore, in order to keep the US-Rael (US-Israel) hegemony, the West needs to align states along sectarian lines (Sunni-Shiite) rather than on Pan-Arabism. Indeed, this process was boosted after the occupation of Iraq and the toppling of the Ba’ath party.
The social structure of the Arab world, with its large diversity, is based on two strong and integrated pillars: Arabism and Islam.